Υπο την αιγίδα του Επίκουρου Καθ. Παθολογίας Παν. Αθηνών Dr. Νικολάου Καλλιακμάνη
Ερωτήματα Μελών
Ψηφοφοριες
Φόρμα Εiσόδου - Εγγραφής
Επιλεγμένα Βίντεο
Καρδιοπάθεια |
Σ.Κ.Π |
Οστεοπόρωση |
|||
 |
 |
 |
| Κλινική εικόνα – διαγνωστική προσέγγιση του καρκίνου |
 |
 |
| Συντάχθηκε απο τον/την Dr Νίκος Καλλιακμάνης | |
| Τρίτη, 20 Οκτώβριος 2009 12:36 | |
Ο καρκίνος και γενικά οι νεοπλασίες δεν εμφανίζουν ειδικά συμπτώματα στα αρχικά τους στάδια. Όταν εξελιχθούν μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα που προέρχονται:
Όγκοι ήπατος, πρωτοπαθείς ή δευτεροπαθείς προκαλούν γαστρεντερικά ενοχλήματα – ίκτερο. Τα συμπτώματα που προέρχονται όχι από την πρωτοπαθή εστία, εντόπιση του καρκίνου, αλλά από τις μεταστάσεις, δευτεροπαθείς εστίες είναι ποικίλα. Έτσι ο καρκίνος πνευμόνων προκαλεί νευρολογικά συμπτώματα (ύπαρξη εγκεφαλικών μεταστάσεων), ο καρκίνος των όρχεων προκαλεί τραχηλική διόγκωση λεμφαδένων ή οσφυαλγία (μεταστάσεις οστικές), καρκίνος μαστού προκαλεί οστικά άλγη (άλγη στα κόκκαλα) που έχουν μεγάλη έξαρση τη νύχτα. Είναι γνωστό σε όλους μας ότι ο καρκίνος είναι μια νόσος ύπουλη, χωρίς συμπτώματα. Υπάρχουν όμως μερικά συμπτώματα που «προειδοποιούν» ακόμα και στα αρχικά στάδια της κακοήθειας. Αυτά συνήθως είναι:
Διάγνωση του καρκίνουΌπως γνωρίζουμε όλοι η διάγνωση του καρκίνου παρουσιάζει μεγάλες δυσκολίες, αλλά επειδή «η πρόληψη είναι καλύτερη της θεραπείας» και αυτό είναι το αξίωμα της Ιατρικής, όλοι πρέπει να το ενστερνισθούμε κάνοντας συχνότερα:
Απλές εξετάσεις αρχικά, όπως π.χ. η γενική αίματος – ακτινογραφία θώρακος - υπερηχογράφημα, παρέχουν καθοδηγητική γραμμή διάγνωσης. Οι καρκινικοί δείκτες, η αξονική τομογραφία, το τεστ Παπανικολάου, η μαστογραφία, η ενδοσκόπηση (γαστροσκόπηση – ορθοκολονοσκόπηση) – έλεγχος οργάνων με χρήση ραδιοϊσοτόπων (σπινθηρογραφία) – η μαγνητική τομογραφία – η ψηφιακή φασματοσκοπία και η χρήση του PET C.T. είναι «όπλα» που βοηθούν πολύ αποτελεσματικά στη διάγνωση της κακοήθειας αλλά και στον προσδιορισμό και την έκταση της νόσου, στην κλινική σταδιοποίηση, στη θεραπεία, στη μετεγχειρητική πορεία.Καρκινικοί δείκτες (Κ.Δ.)Οι Κ.Δ. αποτελούν ουσίες που κυκλοφορούν στο φυσιολογικό αίμα σε μικρές ποσότητες. Αυξημένη συγκέντρωση και αύξηση των τιμών τους υποδηλώνει την παρουσία νεοπλασίας. Οι καρκινικοί δείκτες βοηθούν:
Καρκινοεμβρυϊκό Αντιγόνο (C.E.A.)Το CEA βρίσκεται στις επιφάνειες των κυττάρων. Παράγεται στην εμβρυϊκή φάση στο γαστρεντερικό σωλήνα, το πάγκρεας, το ήπαρ. Φ.Τ. 5
To CEA σαν καρκινικός δείκτης έχει μεγάλη χρησιμότητα. Έτσι αύξηση προεγχειρητική αποτελεί δυσμενή παράγοντα πρόγνωσης. Επίσης αυξημένες τιμές CEA μετά την εγχείρηση σημαίνουν α) όχι ριζική εκτομή του όγκου β) ύπαρξη μεταστατικής εστίας. Στην περίπτωση του καρκίνου του παχέος εντέρου το CEA μετά την επιτυχή ολοκληρωτική αφαίρεση του όγκου σε διάστημα 6-12 εβδομάδων επανέρχεται σε φυσιολογικές τιμές.Καρκινικός δείκτης 15-3 (Α1Γ-Β)Το Ca 15-3 βρίσκεται αυξημένο:
Α Εμβρυϊκή σφαιρίνη (Α-feroprotein AFP)
Ειδικό προστατευτικό αντιγόνο P.S.A. (Prostate Specific Antigen)Αυξάνει σε καρκίνο του προστάτη, σε φλεγμονές του προστάτη αδένα, σε καλοήθη υπερτροφία προστάτου, σε μαλάξεις προστάτου, σε χειρουργικούς χειρισμούς (κυστεοσκόπηση). Σημασία έχει και το κλάσμα του ελεύθερου PSA (βλ. αντίστοιχο θέμα στο site). Χρήσιμος δείκτης για:
Ειδική ενυλάση νεύρων (N.S.E. = Neuron Specific Fuolare)Βρίσκεται αυξημένη σε
Καρκινικός δείκτης CA 19-9Αυξάνεται σε:
Το CA 19-9 αυξάνεται και στην παγκρεατίτιδα (τιμές ~120 U/ml) αντίθετα με τις υπέρμετρες αυξάνεις του CA 19-9 στον καρκίνο παγκρεάτος. Καρκινικός δείκτης CA 125Φ.Τ. < 35 U/ml. Καλοήθη ή κακοήθη νοσήματα του περιτοναίου προκαλούν αύξηση του CA 125.
Χοριονική γοναδοτροπίνη ορού (HCG Serum Chorionic Gonadotropin). Καρκινικός δείκτης CA 72-4Μεγάλη σημασία έχει η παρακολούθηση του καρκινικού αυτού δείκτη για τη διάγνωση και παρακολούθηση καρκίνου στομάχου, παχέος εντέρου, παγκρέατος, χοληφόρων. Ειδικότητα για τα είδη των καρκίνων αυτών 96%, ευαισθησία CA 72-4 στον καρκίνο του γαστρεντερικού σωλήνα 45-55%.Παρακολούθηση των ασθενών γίνεται με παράλληλο προσδιορισμό και εκτίμηση 1) του CEA και 2) του CA 19-9. Στο σχήμα Ι αναγράφονται παραστατικά οι διάφοροι καρκινικοί δείκτες που ανιχνεύονται στις διάφορες νεοπλασίες οργάνων του σώματος του ανθρώπου.
Σχήμα 1. Καρκινικοί δείκτες όλου του σώματοςΣτην διαγνωστική προσέγγιση του καρκίνου, που όπως είπαμε σημαντικό ρόλο έχουν οι καρκινικοί δείκτες, τον ίδιο και πιο ουσιώδη ρόλο προσφέρουν και οι ακτινολογικές, απεικονιστικές εξετάσεις με κύρια αναφορά στην τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων (PET CT) και στη μαγνητική φασματογραφία που αποτελούν τα τελευταία επιτεύγματα ακτινολογικής απεικονίσεως στη διάγνωση και παρακολούθηση των νεοπλασιών. PET SCAN (Τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων)Οι δυνατότητες που παρέχει η PET Scan είναι ότι δίνει δυνατότητες εκτίμησης βιολογικών παραμέτρων, όπως είναι ο μεταβολισμός γλυκόζης – μεταφορά αμινοξέων - μεταβολισμός πρωτεϊνών, που επιτελούνται κατά τον σχηματισμό των φυσιολογικών κυττάρων σε καρκινικά και οι οποίες αυτές κυτταρικές αλλαγές τροποποιούν δραστικά το μεταβολισμό των κυττάρων. Αυτές οι διαταραχές αποτελούν το μεταβολικό φαινόμενο της κακοήθειας, νεοπλασίας.Γνωστό είναι ότι οι κακοήθεις όγκοι έχουν μεγαλύτερες μεταβολικές απαιτήσεις από τους φυσιολογικούς ιστούς. Έτσι, οι όγκοι εμφανίζουν αυξημένη σύνθεση DNA, αυξημένο ρυθμό γλυκόλυσης. Η γλυκόζη και η δεσοξυγλυκόζη, μετά από ενδοφλέβια χορήγηση κατανέμονται στο αίμα και στη συνέχεια διαπερνούν τη φωσφολιπιδική και υδρόφοβη μεμβράνη του κυττάρου (μηχανισμός που αποδίδεται στους μεταφορείς της γλυκόζης). Οι μεταφορές αυτοί είναι γενετικά κωδικοποιημένοι από διάφορα γονίδια και αποτελούν τις γλυκοπρωτεΐνες της μεμβράνης των κυττάρων. Η καθήλωση της γλυκόζης στην εξωκυττάρια πλευρά της κυτταρικής μεμβράνης, προκαλεί μεταβολή της στερεοσκοπικής δομής της πρωτεΐνης του κυττάρου, με αποτέλεσμα δίοδο της γλυκόζης στην εσωτερική πλευρά της κυτταρικής μεμβράνης όπου και η γίνεται η απελευθέρωσή της.Οι μεταφορείς της γλυκόζης εκφράζονται ανάλογα με τον τύπο των κυττάρων και διακρίνονται μεταξύ τους από το συντελεστή μεταφοράς της γλυκόζης και προκαλούν καθήλωση φωσφοριωμένης γλυκόζης σε κακοήθεις όγκους (μεταφορές Glut 1 που απαντώνται στα ερυθρά αιμοσφαίρια). Η γλυκόζη και δεσοξυγλυκόζη φωσφορυλιώνονται στο κυττόπλασμα με τη δράση των ενζύμων εξοκινάση, γλυκοκινάση, με δαπάνη ενέργειας που προέρχεται από υδρόλυση ATP ADP.Διαταραχές, μεταβολές της μεταφοράς της γλυκόζης έχουν αποδειχθεί στα καρκινικά κύτταρα και σχετίζονται με το μεταβολισμό και τον αυξημένο αριθμό μεταφορέων γλυκόζης.
Εφαρμογές ΡΕΤ στην ογκολογία
ΡΕΤ scan και καρκίνος (μικροκυτταρικός πνευμόνων)Ταυτοποίηση κακοήθειας όζου πνευμόνων με ευαισθησία 95% και πάνω. Σε αρνητικό αποτέλεσμα αναζητήσατε άλλη αιτία δημιουργίας του όζου (άλλη παθολογία). Όταν το PET scan είναι θετικό και εφόσον αποκλειστεί η φλεγμονώδης αιτία του όζου, πρέπει να αναζητούνται στοιχεία επέκτασης της κακοήθειας νεοπλασίας – ιδίως στο μεσοθωράκιο.Με το PET scan ανιχνεύονται οι υπάρξεις μεταστάσεις σε άλλα όργανα και δίδεται η δυνατότητα έτσι πλήρους σταδιοποίησης της νόσου. Με το PET scan ελέγχεται η ανταπόκριση στην εφαρμοζόμενη – εφαρμοσθείσα θεραπευτική αγωγή της νεοπλασίας.Πολλές φορές ο συνδυασμός PET scan και αξονικής τομογραφίας (C.T.) αναδεικνύει καλύτερα τα ευρήματα του PET scan. Προσοχή όταν εφαρμόζεται ο παραπάνω συνδυασμός στον έλεγχο των πνευμόνων και τούτο διότι προκύπτουν ψευδή ευρήματα που αποδίδονται στις αναπνευστικές κινήσεις, την πυκνότητα και το μέσο αριθμό των στοιχείων των παθολογικών βλαβών στα πνευμονικά πεδία.PET scan και Ca παχέος εντέρουΠροεγχειρητικά και στην σταδιοποίηση της νόσου η χρήση PET scan είναι συζητήσιμη. Αντίθετα στη μετεγχειρητική πορεία αποτελεί την πιο ευαίσθητη και ακριβή μέθοδο για:
PET scan - ΛεμφώματαΣτα λεμφώματα Hodgkin και μη Hodgkin ο ρόλος του PET scan είναι σημαντικός για την αρχική σταδιοποίηση της νόσου (ευαισθησία 95%). Εντόπιση μεταστάσεων στον σπλήνα και Γ.Ε.Σ. (ευαισθησία 75%).Επίσης χρήση του PET scan γίνεται στη διαφορική διάγνωση, σταδιοποίηση και εντοπισμό των λεμφωμάτων στον εγκέφαλο και βοηθά στη διαφορική διάγνωση με τοξοπλάσμωση. Επίσης ο συνδυασμός PET scan και C.T. αποτελεί σπουδαίο ρόλο και αποτελεσματικό «εργαλείο» για τον έλεγχο της θεραπείας των λεμφωμάτων. Επίσης, άλλες εφαρμογές του PET scan είναι:
|
